Network üzerinde paylaştırılmış klasör ve içeriklerinin yanlışlıkla silinmesi tüm sistem yöneticilerinin sıklıkla başına gelen bir sorundur. İşte böyle bir durumda Windows Server 2003 NTFS dosya sistemi yapısıyla birlikte gelen ve Windows Server 2008 ve versiyonları üzerinde de kullanabildiğimiz Shadow Copy, en güzel çözümlerinizden biri olacaktır.

Shadow Copy özelliğini sadece paylaştırılmış klasörlerinizi yedeklemek için kullanabilirsiniz. Shadow Copy’i yapılandırmanızın yanında yine belirli aralıklarla muhakkak dosya ve klasörlerinizin yedeklerini de almalısınız. Çünkü Shadow Copy yapısı, Server işletim sisteminizde herhangibir sorun olmadığı zamanlarda size çözüm olacak; Ancak örneğin Server donanımınızda bir sıkıntı (çökme yada diskin bozulması gibi) meydana geldiğinde yine backuplarınıza ihtiyaç duyacaksınız. Shadow Copy’i sadece NTFS ile formatlanmış alanları yedeklemek için kullanabilirsiniz.

Shadow Copy, paylaştırılmış klasörlerinizin 64 kopyasını tutar. 65. Shadow Copy’de en eski Shadow Copy silinir. Varsayılan olarak sabah 7 ve öğlen 12’de olmak üzere günde 2 defa shadow copy alınır. Dolayısıyla Shadow Copy yapısını eğer varsayılan ayarlarla kullanırsanız, yaklaşık olarak 1,5 ay öncesinin verilerine ve bu 1,5 ay süresince herhangibir dosyanın farklı versiyonlarına erişebilir ve kurtarma işlemini gerçekleştirebilirsiniz. Bu kadar teorik bilgiden sonra artık uygulamamıza geçebiliriz. Paylaşımlarımızı bir serverın e:\ sürücüsü üzerinde tuttuğumuzu düşünelim. Yapımız aşağıdaki gibi olacaktır. Aşağıdaki tüm klasörler paylaştırılmış ve gerekli izin düzenlemesi yapılmıştır.

Paylaşım klasörlerimiz ve içindekileri de aşağıdaki gibi görebilirsiniz.

Shadow Copy’i her bir partition için ayrı ayrı yapılandırmanız gerekmektedir. Örneğin hem E:\ hem de F:\ sürücülerinizde paylaşımlarınız varsa, her iki sürücüde de Shadow Copy’i etkinleştirmeniz gerekmektedir. Biz örneğimizde E:\ sürücüsü üzerinde Shadow Copy’i aktifleştirmek istiyoruz. Shadow Copy’i etkinleştirmek için Server Manager’ı açalım ve aşağıdaki adımları takip edelim.

Yukarıdaki ekranda hangi partitionda Shadow Copy’i etkinleştirmek istiyorsanız onu seçiniz. Bizim paylaşımlarımız E:\ sürücüsü üzerindeydi. E:\ sürücüsünü seçelim. Enable seçeneğine tıkladığınızda varsayılan ayarlarla Shadow Copy etkinleştirilmiş olacaktır. Enable etmeden önce varsayılan ayarları görmek için Settings butonuna tıklayalım.

Hangi bölüm üzerinde Shadow Copy’leri aktif hale getirirseniz, varsayılan olarak Shadow Copy’ler de o path’de tutulur. İsterseniz yukarıdaki ekrandan Shadow Copy’lerin tutulacağı path’i değiştirebilirsiniz (Shadow Copy’lerinizin tutulacağı path’i shadow copy’i etkinleştirmeden önce planlamanız gerekmektedir. Aksi halde Shadow Copy’ler etkinleştirildikten sonra Shadow Copy’lerin tutulacağı path’i değiştiremezsiniz. Değiştirme ihtiyacı duyarsanız, tüm eski versiyonları silmeniz gerekmektedir).  Shadow Copy’i etkinleştireceğiniz bölümün %10’u Shadow Copy’ler için ayrılır. İsterseniz bu değeri arttırıp, azaltabilirsiniz. Bu ekranda herhangibir değişiklik yapmıyoruz. Schedule butonuna tıklayalım.

Yukarıdaki ekranda da gördüğünüz gibi hafta içi hergün (hafta sonları hariç) Sabah 7 ve Öğlen 12 saatlerinde, günde 2 defa olmak üzere paylaşımlarınızın Shadow Copy’leri alınacaktır. İsterseniz yukarıdaki ekrandan Schedule seçeneklerini değiştirebilirsiniz. Herhangibir değişiklik yapmıyor ve OK, OK seçenekleriyle bu pencereleri kapatıyoruz. Yukarıdaki işlemleri gerçekleştirdikten sonra Shadow Copy’ler aktifleştirilmiş olacaktır. Eğer aktifleştirilmediyse aşağıdaki gibi Enable seçeneğine tıklayarak Shadow Copy’leri aktifleştirebilirsiniz.

Sabah 7 ve öğlen 12’de Shadow Copy’lerin alınmasını istemiştik. Bu saatlerde e:\ dizinindeki tüm paylaşım klasörlerinin Shadow Copy’leri alınacaktır. Ancak bazen manuel olarak (Örneğin önemli değişikliklerden sonra) da Shadow Copy’nin alınmasını isteyebilirsiniz. Böyle bir durumda yukarıdaki ekrandan “Create Now” seçeneğine tıklayabilirsiniz.

Yukarıdaki ekranda ilk shadow copy’mizi görüyoruz. Makalemizin başında, toplamda 64 tane Shadow Copy’nin tutulacağını söylemiştik. Şimdi sonucu görmek adına bir client bilgisayar üzerinden (silmeye yetkili bir kullanıcı ile), Muhendisler isimli paylaşım klasörüne erişelim ve cizim1 isimli dosyayı silelim.

Dikkat ederseniz bu silmiş olduğunuz dosya, ne client bilgisayarın ne de File Server’ınızın Geri Dönüşüm Kutusuna gider. Burada şunu da görmüş olduk: Ağ üzerinden silinen bir dosya yada klasör hiçbir şekilde Geri Dönüşüm Kutusuna gitmez, direkt olarak silinir. Şimdi de bu dosyayı nasıl kurtaracağımızı görelim.

Yine Client bilgisayarımızı kullanarak ağ üzerinde paylaştırılmış olan Muhendisler klasörüne erişelim.

Yukarıdaki ekranda Muhendisler klasörü üzerine sağ click yapalım ve Properties’ine gelelim.

Previous Versions tab sekmesinde Muhendisler klasörünün bir Shadow Copy versiyonunu göreceksiniz (Çünkü şu anda sadece 1 tane Shadow Copy aldık). Bu versiyon seçili iken Open butonuna tıklayalım.

Yukarıda gelen ekranda gördükleriniz Read Only’dir. Yani herhangibir değişiklik yapamaz, sadece içeriklerini görebilirsiniz. Cizim1 isimli dosyayı kurtarmak istiyorduk. Bu dosyayı üzerine sağ click yaparak kopyalayalım.

Daha sonra kopyalamış olduğunuz dosyayı istediğiniz yere yapıştırabilirsiniz. Ben eski yerine yapıştırıyorum.

Bu makalemizde Paylaştırılmış klasörler üzerinde Shadow Copy yapısını incelemiş olduk. Başka bir makale yada videoda görüşmek dileğiyle. Hepinize iyi çalışmalar.