Günümüzde kullanılan yazılım sistemleri giderek gelişip büyümektedir. Gelişmiş sistemleri kontrol altına alıp kodlama yapmak veya kodlama bittikten sonra bu yazılımı revize etmek, daha da genişletmek gibi durumlar gerçekten çok zor yapılabilmekte veya karmaşıklıktan dolayı belki de hiç yapılamamaktadır. Bu karmaşa yazılım piyasasında ciddi bir ihtiyaç doğurmuştur: Sistem analizi. Piyasa da oluşan bu ihtiyaç bizleri bir çok soru sormaya itiyor. Bu sorulardan ilki ve en önemlisi sistem analizi nedir sorusudur? Sistem analizi, kısaca projelerin kodlama kısmı başlamadan önce tüm detaylarının belirlenmesidir. Peki doğru sistem analizi nasıl olmalıdır ? Bu sorunun bence net bir cevabı olmamakla birlikte genel kabul görmüş bazı formatlar vardır. Her ne kadar genel kabul görmüş formatlar olsa da sistem analizi işinde tecrübe kazandıkça ve karşınıza çıkan projenin ihtiyacına göre farklı stiller geliştirecek ve kendi stilinizde bir sistematik geliştireceksiniz. Tabi biz yolun başındayken önemli sistem analiz formatlarının başında gelen Tübitak formatlı sistem analizini hep beraber inceleyip her yeni yazıda farklı bölümlerin nasıl olması gerektiğini paylaşacağız.
Analizin belirli bir formatta hazırlanması onun yazılım geliştiriciler tarafından rahat yorumlanabilmesi açısından da önemlidir. Sistem analaliz dökümanında formata uymak dışında önemli olan bir konu daha var, o da bir takım yazım kurallarına uymak. Bu tarz standartlara uymak hem sizin hem de geliştiricilerin işini oldukça kolaylaştıracaktır.
Sistem analizinin nasıl hazırlanacağını anlatmaya “içindekiler” den başlamayı düşündüm çünkü hazırlayacağınız dökümanın iyi bir şekilde takip edilebilmesi için detaylı bir “içindekiler” bölümü oluşturmanız gerekiyor. Bu bölümü analiz bittikten sonra da oluşturabileceğiniz gibi analizi hazırlarken size ışık olabilmesi adına önceden de taslak olarak oluşturabilirsiniz.
İçindekiler bölümünün bahsettiğimiz standartlarla ilgisi olmasa da kendi tarzınızı oluştururken bunu da belli bir şablona oturtmalısınız böylece herşey daha profesyonel ve anlaşılır olacaktır. Gelelim anlaşılır bir içindekiler için yapılması gerekenlere. İçindekileri hazırlarken analizinizi belirli kısımlara ayırmak gerekir.

Yukarıdaki örnekte “gereksinimler”, “tasarım”, “ek gereksinim belgeler”, “ek bilgiler”, “yazılım ölçüm testleri” ve “döküman dizini” olarak bölümlendirmeler yapılmış. Çizginin üstünde bulunan ana bölümler her dökümanda olması gereken temel bölümlerdir ve sizin dökümanınızda da bu şekilde olabilir. Değişecek olan yalnızca içindeki detay bölümler olacaktır ki bunu da ilerleyen yazılarda hep beraber göreceğiz. Çizgi altındaki 3 ana bölüm ise opsiyoneldir. Bu döküman hazırlanırken çok fazla detaylandırıldığından böyle bölümlerin eklenme ihtiyacı duyulmuştur.  Ek bilgilerde analiz olarak adlandırılamayacak fakat belirtmenizde yarar olabilecek bilgileri yazabilirsiniz. Analiz ve kodlama bittikten sonra proje hakkında özet bilgiler vermek sonrasında dökümanı inceleyecek olan profesyoneller açısından aydınlatıcı olabilir. Yazılım ölçüm ve testleri de yine isteğe bağlı olarak eklenebilecek bir bölümdür. Aslında bu bölümü sistem analizinden tamamen farklı olarak ele alıp bunun için daha kapsamlı bir döküman da hazırlamak mümkündür fakat dilerseniz bu örnekte olduğu gibi ek bir bölüm olarak analizin sonuna ekleyebilirsiniz.
Eğer içindekiler bölümünü hazırladıysanız analizinizde önemli bir yol kat etmiş sayılırsınız çünkü küçük de olsa analizinizin bir analizini yapmış olursunuz. İçindekileri sistem analizine başlamadan yapmayı tercih ediyorsanız koyacağınız alt başlıklar konusunda çok tereddüte düşmemenizi tavsiye ederim çünkü projenizin gereksinimlerini anladıkça o alt başlıklarda değişecektir, siz başlangıçta sadece bir taslak hazırlamış oluyorsunuz bunu sakın unutmayın.
Bir sonraki yazımda sistem analizinde amaç yazısı nasıl yazılır örnekleriyle göreceğiz ve elimden geldiğince sizlere iyi bir sistem analizi nasıl yapılır onu anlatmaya gayret göstereceğim.